Uykuda Diş Gıcırdatma

Uykuda diş gıcırdatma yada diş sıkma diğer uyku sorunları gibi istemsiz ve bilinçsiz yapılan bir eylemdir. İnsanlar uyanıkken de diş gıcırdatabilirler ancak uyurken yapılan diş gıcırdatma daha büyük problemdir. Bayanlarda gündüz diş gıcırdatma daha fazla görülürken , uykuda diş gıcırdatma için cinsiyet farkı yoktur. Bruksizm olan kişiler genelde bunun farkında olmazlar bu yüzden yıllarca bu şekilde diş gıcırdatmaya devam edebilirler. Tedavi edilmemiş bu sorun dişinizi kaybetmenize , kırılmasına , çatlamasına , dişinizin ve mine tabakasının zarar görmesine neden olur. Ayrıca baş ağrısı , çene ağrısı ve çene kas ve iskeletinde bozulmalara neden olabilir.

Ayrıca diş sıkma uyku kalitesini de etkiler. Uyku sırasında vücut rahatlamak ister ancak diş sıkma kasların gerilmesine neden olur vücudun rahatlayarak derin ve dinlendirici uykuya geçmesini engeller.

Diş gıcırdatmanın belirtileri

  • Diş , çene , açıklanamayan yüz ağrısı , kulak ve baş ağrısı
  • Çenede şişme ve acı
  • Kırılmış , aşınmış dişler
  • Dişlerin şeklinde değişiklik
  • Uyurken çıkan gıcırdama sesleri (Uyurken gören birinin söylemesi)

Nüfusun yaklaşık olarak yüzde 10 nunun uykuda diş gıcırdatma sorunu olduğu tahmin edilmektedir. Ancak çoğu kişi bu durumu sorun olarak görmediği için ciddi sonuçlara neden olmaktadır. Diş gıcırdatma yaş ile birlikte azalmaktadır. Genel olarak çocuklarda görülme oranı yüzde 15 , gençlerde yüzde 13 , yetişkinlerde yüzde 9 , 65 yaş üstünde ise yüzde 3 tür.

Çocukluk döneminde daha yaygındır. Araştırmalara göre çocukların beşte birinde görülmektedir. Bu durum genellikle 5-6 yaşlarında kalıcı dişler çıktığında daha da artar.

Diş Gıcırdatma Nedenleri

Doktorlar tam olarak diş gıcırdatmasına neyin neden olduğunu bilinmese de , uyku sırasında uyarılmaların kalp ve solunum sisteminindeki aktivitelerin artmasıyla bağlantılı olduğu düşünülmektedir. Bu uyarılmalar uyku sırasında saatte 15 defa kadar olabilmektedir. Uyku süresince bu uyarılmalara çene kasları gibi kasların aktivitelerindeki artış eşlik etmektedir.  Ayrıca riski arttıran faktörler genetik , stres , uyku apnesi gibi diğer uyku bozuklukları , alkol ,uyuşturucu ve tütün kullanımı.

Diş sıkma genellikle stresten kaynaklanır. Diş sıkma sorunun yüzde 70 i stres ve anksiyete ile alakalıdır[1]. Duygularını yoğun yaşayan , hiperaktif ve agresif kişiliklere sahip yetişkinlerde görülme eğilimi yüksektir. Uykuda diş sıkma insanların gerildiklerinde yada stres durumunda yanaklarını ısırmaları , dudağını ısırması yada tırnaklarını yemesi gibi bir durumdur.

Yemek borusuna gelen mide asidi ( reflü ) , alt ve üst dişlerde anormal hizalanma gibi fiziksel rahatsızlıklarda diş gıcırdatmaya neden olabilir.

Uyku sırasında solunum sorunu yaşayan kişilerde görülme oranı yüksektir. Örnek olarak tıkayıcı uyku apnesi yada horlama.

Nikotin , alkol , kafein , psikoaktif ilaçlar diş gıcırdatma riskin arttıran etkenlerdir.

Uyku apnesi dışında uykuda konuşmak gibi diğer uyku bozuklukları da görülme riskini arttırır.

Çocuklarda Diş Gıcırdatma

5 yaşındaki çocukların yüzde 20 sinde uykuda diş gıcırdatma belirtileri görülür. Çoğu çocuk bunu anksiyete , kulak ağrısı yada diş çıkarma acısıyla baş etmek için yapar.

Neyse ki yatak ıslatma , uyur gezerlik ve gece terörü gibi çocuklarda diş gıcırdatma çocukluk döneminin (yaklaşık 10-13 yaşlarında )sona ermesi ile biter.  Çocukların yarısından fazlası 13 yaşına kadar doğal olarak diş gıcırdatmayı bırakır. Sadece yüzde 5-10 ‘luk kısım diş gıcırdatmaya devam eder.

Teşhis

Diş gıcırdatmanın etkilerini teşhis edebilmek için bu konuda eğitim almış doktorlara yılda iki kez muayene olmak gerekir. Bu şekilde uzun dönemde oluşacak diş hasarlarından kaçınılabilir.

Şu belirtilerin gördüğünüzde doktora başvurabilirsiniz:

  • Diş , çene , açıklanamayan yüz ağrısı , kulak ve baş ağrısı
  • Çenede şişme ve acı
  • Kırılmış , aşınmış dişler
  • Dişlerin şeklinde değişiklik
  • Uyurken çıkan gıcırdama sesleri (kişiyi uyurken gören birinin söylemesi)

Uykuda Diş Gıcırdatma Tedavisi

Hafif vakalarda tedaviye ihtiyaç yoktur ancak orta ve aşırı vakalarda ileride oluşabilecek sorunların engellenmesi için tedavi gerekmektedir. Diş sıkmanın kesin bir tedavisi yok. Ancak belirtileri ve dişlerde oluşacak hasarları en aza indirmek için kullanılan yöntemler mevcut.

Yaşam tarzını değiştirmek diş gıcırdatma sorunu olan kişilerin uyku kalitesini iyileştirmek ve diş sıkmanın etkilerini azaltmaktadır. Uyku hijyenine dikkat etmek ve stresi azaltmak başlıca önlemlerdir.

  • Düzenli uyuma ve uyanma saatleri.
  • Meditasyon , yoga ve derin nefes alma egzersizleri stresi azaltmanıza yardımcı olabilir.
  • Sıcak banyo , yüze sıcak uygulamalar ve yüz masajı çene bölgesindeki gerilmeyi azaltmaya yarar.
  • Sert yiyecekler ve sakızlardan uzak durarak çenenin rahatlamasını sağlamak.
  • Kafein , alkol ve nikotin yüketimini azaltmak.

Eğer yaşam tarzındaki değişiklikler yeterince rahatlama sağlamazsa , ağızlıklar ve diğer terapi yöntemleri fayda sağlayabilir. Ağızlıklar dişçi tarafından kullanıcıya uygun yapılır.

Dişçi , dişlerin kalıbını alır ve kişiye uygun ağızlık yapılır. Bu ağızlık gerçek anlamda diş sıkmayı durdurmaz ancak dişleri birbirinden ayırarak ileride oluşabilecek hasarları engelleyebilir.

Yeniden konumlandırma ağızlıkları (Madibular advancement devices ) dişçi tarafından ayarlanan ve geceleri kullanılan bir ağızlıktır. Alt çeneyi önde tutar böylece dil gibi yumuşak dokuların geriye gitmesini engelleyerek hem diş sıkmalarına engel olur hemde hava yolunu açık tutarak tıkayıcı uyku apnesini engellemiş olur.

Eğer diş sıkmasının altında yatan başka bir hastalık varsa bunun tedavi edilmesi iyileşme sağlar. Diş sıkmasının nedeni tıkayıcı uyku apnesi ise cpap cihazının kullanılması tedavi sağlar.

Diş sıkması anksiyetri gibi psikolojik hastalığın yan etkisi ise altta yatan neden tedavi edildiğinde dış sıkması giderilir.

  • Stres yöntemi ve rahatlama teknikleri psikolojik olarak rahatlamanızı sağlar. Böylece dişlerinizi sıkmanıza ve gıcırdatmanıza neden olan gergin duygular azalır.
  • Doğru ağız ve çene hareketleri için davranışsal terapiler kullanılarak olumsuz etkiler azaltabilir.
  • Yatmadan önce doktor tavsiyesi ile alınan kas gevşetici ve rahatlatıcı ilaçlar diş sıkmalarını azaltabilir.

Birkaç yöntemin bir arada kullanılması daha etkili olabilir. Örneğin diş gıcırdatma tedavisinde bilişsel davranışçı terapi ve ağızlıkların beraber kullanılması , ağızlıkların tek başına kullanılmasından çok daha etkili olduğu ispatlanmıştır. [2]

uykuda diş gıcırdatma nedenleri
Uykuda diş gıcırdatma nedenleri

Related Posts