A Vitamini

Vücudunuz için oldukça gerekli yağda çözünebilen bir vitamindir. İki şekilde bulunur : a vitamini ve provitamin a. A vitamini hayvansal gıdalarda bulunurken , provitamin a bitkilerde bulunur ve vücutta işlenerek a vitaminine dönüştürülür.

En çok rastlanan vitamin eksikliğidir. Genellikle az gelişmiş ve gelişmemiş ülkelerde rastlanır.

Görevleri arasında göz , bağışıklık sistemi , üreme ve daha bir çok vücut fonksiyonunun kontrolü vardır.

A vitamini eksikliği

Eksikliği gelişmiş ülkelerde oldukça az görülür , buna rağmen gelişmekte olan yada gelişmemiş ülkelerde oldukça yaygındır.

A vitamini eksikliği yetersiz beslenme kaynaklı olduğu gibi bazı hastalıklar sonucunda emilimi azalabilir.

Eksikliği nedenleri :

  • Çölyak hastalığı
  • Karaciğer sirozu
  • Pankreas yetersizliği
  • Safra kanalı bozukluğu
  • Giardiyaz
  • Duodenal baypas

A vitamini eksikliğini belirtileri :

Kuru deri

Deri hücrelerinin oluşturulması ve onarımında önemli bir role sahiptir. Ayrıca deri iltihapları ve bazı deri sorunlar ile savaşmaya yardımcı olur.

Vitamin a eksikliği egzama (kuru, kaşıntılı ve iltihaplı deri ) ve diğer cilt problemlerine neden olabilir. Yapılan bazı çalışmalarda bu tür sorunların a vitamini içeren ilaçlarla giderilebildiği raporlanmıştır.

Kuru gözler

Göz problemleri a vitamini eksikliğinin en çok bilinen yan etkilerindendir. İleri durumlarda körlüğe yada korneanın hasar görmesine neden olabilir.

A vitamini eksikliğinin ilk göstergesi , gözyaşı üretememek ve kuru gözlerdir.

Vitamin takviyesi yada beslenme değişiklikleri bu durumu düzeltebilir.

Gece körlüğü

İleri seviye vitamin eksikliği gece körlüğüne neden olabilir. Bazı vakalarda gıda yada takviye olarak verilen vitamin gece körlüğünün %50 ye kadar iyileşmesini sağlamıştır.

Kısırlık ve düşük

Vitamin Ahem erkekler hemde kadınlarda üreme için önemlidir. Ayrıca yeni doğmuş çocukların uygun gelişimi için gereklidir.

Eğer çocuk yapmakta zorlanıyorsanız bunun nedeni vitamin eksikliği olabilir.

Fareler üzerinde yapılan çalışmalara göre A vitamini eksik olanlarda hamile kalmanın zor olduğu ve embriyon da doğum kusurları oluştuğu görülmüştür.

Farklı çalışmalarda kısır erkeklerin daha çok antioksidan ihtiyacı olduğu belirlenmiştir. Vücutta antioksidan olarak görev yapan vitaminlerden biridir.

Tekrarlı olarak düşük yapan kadınların kan değerlerinde yapılan incelemede vitamin A seviyesinin düşük olduğu tespit edilmiştir.

Gecikmiş büyüme

Yeterince vitamin alamayan çocuklarda yetersiz büyüme gözlenebilir. Nedeni bu vitaminin insan vücudunun gelişmesinde önemli bir yere sahip olmasıdır.

Endonezya a vitamini eksikliği olan 1000 çocuk üzerinde yapılan araştırmada , vitamin takviyesi alan çocukların diğerlerine göre daha hızlı uzadığı tespit edilmiştir. Ayrıca diğer vitaminlerle birlikte verilmesinin bu etkiyi arttırdığı tespit edilmiştir.

Boğaz ve göğüs enfeksiyonları

Özellikle , sıklıkla boğaz ve göğüste oluşan enfeksiyonlar vitamin eksikliğinden kaynaklı olabilir.

Geç iyileşen yaralar

Yaralanma yada ameliyat sonrası geç iyileşen yaraların a vitamini eksikliğinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Bunun nedeni bu vitamininin sağlıklı derinin önemli bir parçası olan kolojen üretimine yardımcı olmasıdır.

Ayrıca farelerde yapılan çalışmalarda , deri yüzeyine uygulanan a vitamini uygulamalarının diyabet kaynaklı yaraları önlediği gözlenmiştir.

İnsanlar üzerinde yapılan çalışmalarda benzer sonuçlar alınmıştır. Yaralarını vitamin a kremi uygulamaları ile tedavi eden İleri yaşta erkeklerin yaralarında , krem kullanmayanlara göre % 50 düşüş olmuştur.

Sivilce

Yapılan çalışmalar düşük vitamin a seviyesinin sivilce oluşumuna neden olabileceğini göstermiştir.

200 yetişkin üzerinde yapılan bir çalışmada sivilce sorunu olan kişilerin olmayanlara göre vitamin a seviyesinin daha az olduğu tespit edilmiştir.

Deri yüzeyinden uygulanan yada ağızdan alınan vitamin a destekli ilaçlar ve kremler sivilceleri %50 ye kadar azaltmaktadır.

A vitamini faydaları

Görme sağlığı , bağışıklık sistemi , çocuk gelişimi ve daha birçok vücut fonksiyonu için önemlidir. Erkeklerde günlük 900 mcg kadınlarda 700 mcg bebek ve çocuklarda günlük 300-600 mcg günlük olarak alınmalıdır.

  • Göz Sağlığını Korur
  • Bağışıklığı destekler
  • İltihabı hafifletir
  • Cilt sağlığı için önemlidir.
  • Bazı kanser türlerine karşı koruyucudur
  • Kemik Sağlığını Artırır
  • Kolesterolü azaltır
  • Üreme ve Gelişmede rol oynar
  • Doku Onarımına yardımcı olur
  • İdrar Taşlarını Önler

Bir çok sebze, meyve ve hayvansal gıda bünyesinde bulunmaktadır. En yüksek kaynakları hayvansal gıdalardır. Bitkiler içerisinde provitamin olarak bulunur ve vücut içerisinde a vitamini üretilir.

Günlük a vitamini ihtiyacı

Günlük ortalama önerilen ihtiyaç miktarı erkekler için 0.9 mg , kadınlar için 0.7 mg dır. Listede belirtilen yiyeceklerden günlük olarak yemek yetişkin bir insanın ihtiyacını karşılamak için yeterlidir.

Günlük ihtiyaç :

Yaş Erkek Kadın Hamilelik Emzirme
0-6 ay 400 mcg 400 mcg
7-12 ay 500 mcg 500 mcg
1-3 yaş 300 mcg 300 mcg
4-8 yaş 400 mcg 400 mcg
9-13 yaş 600 mcg 600 mcg
14-18 yaş 900 mcg 700 mcg 750 mcg 1200 mcg
19-50 yaş 900 mcg 700 mcg 770 mcg 1300 mcg
51+ 900 mcg 700 mcg

Hamilelikte ne kadar alınmalı

Hamile kadınların bir miktar daha fazla tüketmesi gerekir. Emziren kadınların ortalama olarak 1.3 mg alması gerekir. Bu miktar bebeğin anne sütünden alması gereken tüm ihtiyacını karşılayacaktır.

Vücutta depolanabilen vitamindir. Fazla alınan vitamin vücutta depolanır. Bu nedenle her gün belirtilen miktarda almanıza gerek yoktur. Bazı günler fazla bazı günler daha az alınabilir.

A vitamininin cilde faydaları

Cildi UV ışınlarına karşı korur ve yaşlanma etkilerini yavaşlatır. Cildin güneşe olan hassasiyetini azaltır ve güneş kaynaklı kızarıklıklara doğal koruyucu görevi görür.

Sağlıklı deri hücrelerinin üretilmesine yardımcı olur. Cildi sağlam ve sağlıklı tutan dokuların gelişmesine yardımcı olur. Düşük a vitamini seviyesi derinin zayıflamasına bağlı kuruma , yaraların daha yavaş iyileşmesi gibi sorunlara neden olur.

A vitamini fazlalığı

Vitamin a eksikliği vücudu olumsuz etkilediği gibi fazla alınması da vücut üzerinde olumsuz etkilere sahiptir.

Alınması gereken günlük değerlere çok kolay şekilde ulaşılabilir. Ancak günlük kullanımda 3mg aşmamak önemlidir.

Karaciğer gibi hayvansal gıdaların aşırı tüketimi çok nadir vitamin a zehirlenmesine neden olabilir. Buna rağmen genellikle aşırı miktarda takviye alımı yada kullanılan bazı ilaçlar a vitamini zehirlenmesine neden olabilir.

Yağda çözünebilen vitamin olduğu için fazlalıklar vücutta kolaylıkla depolanabilir ve sağlıksız seviyelere ulaşabilir.

Akut vitamin a zehirlenmesi çok kısa sürede yüksek miktarda alınması ile olurken , kronik vitamin a zehirlenmesi uzun dönemde birikmesiyle oluşur. Diğer adı Hipervitaminöz dür.

A vitamini fazlalığının yan etkileri :

  • Görme bozuklukları
  • Eklem ve kemik ağrısı
  • İştahsızlık
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Güneş ışığı hassasiyeti
  • Saç kaybı
  • Baş ağrısı
  • Kuru cilt
  • Karaciğer hasarı
  • Sarılık
  • Gecikmiş büyüme
  • İştah azalması
  • Kırışıklık
  • Kaşınan cilt

Akut vitamin a zehirlenmesi  daha ciddi yan etkilere sahiptir. Karaciğer hasarları , kranial basınçta ( kafa içi basıncı ) artış  hatta ölüme neden olabilmektedir.

Fazla vitamin alımından kaçınmak için yüksek dozlu takviyeleri dikkatli kullanmak gerekir.

a vitamini eksikliği fazlalığı
a vitamini

Kaynaklar

Related Posts