Potasyum Yüksekliği ve Düşüklüğü

Potasyum vücudumuz için önemli 7 mineralden biridir. İnsan vücudu hayati fonksiyonları devam ettirmek için günde en az 100 mg potasyuma ihtiyaç duyar. Potasyum düşüklüğü ve yüksekliği sağlık sorunlarına yol açabilir.

Potasyumun birincil görevleri arasında vücudun sıvı dengesini düzenlemek ayrıca kalp ve diğer kasların elektriksel aktivitelerini kontrol etmek vardır.

Yüksek potasyum tüketimi ölüm riskini %20 ye kadar azaltır. Ayrıca felç riskini azaltır , tansiyonu düzenler , kas kaybını önler , böbrek taşı oluşumunu önler. Potasyumun başlıca yararları :

  • Sinirsel aktiviteyi canlandırır
  • Kan şekerini düzenler
  • Kas hastalıklarının azaltır
  • Krampları önler
  • Kemik sağlığını geliştirir
  • Sinir fonksiyonlarını düzenler
  • Tansiyonu dengeler
  • Kasları güçlendirir
  • Metabolizmayı güçlendirir
  • Anksiyete ve stresi önler
  • Kalp sağlığı için yararlıdır
  • Vücudun sıvı dengesini korur
  • Sinir sistemini geliştirir.

Potasyum eksikliği

Potasyum eksikliğine hipokalemi denmektedir. Vücuttaki potasyum seviyesini böbrekler kontrol eder. Fazla potasyumun idrar ve terle dışarı atılmasını sağlarlar.

Vücutta potasyum seviyesi çok fazla düşene kadar herhangi bir belirti göstermez. Potasyum seviyesinin litrede 3.6 milimol civarına kadar düşmesi potasyum eksikliği olarak değerlendirilir.

Potasyum eksikliğinin belirtileri :

  • Güçsüzlük
  • Yorgunluk
  • Kabızlık
  • Kas krampı
  • Çarpıntı

Potasyum seviyesinin litrede 2.5 milimol civarına düşmesi hayatı tehdit eden boyutta potasyum düşüklüğü anlamına gelir. Belirtileri şunlardır :

  • Felç
  • Solunum yetmezliği
  • Kas dokusunun parçalanması
  • İleus ( bağırsak tıkanıklığı )

Potasyum düşüklüğü nedenleri

Terleme , idrar ve bağırsak hareketleri potasyum düşüklüğü nedenleri olabilir. Yetersiz potasyum alımı yada düşük magnezyum seviyesi potasyum düşüklüğüne neden olabilir.

Potasyum eksikliği çoğu zaman diğer ilaç yada bazı durumların yan etkisidir :

  • Bartter sendromu, tuz ve potasyum dengesizliğine neden olan nadir bir genetik böbrek hastalığı
  • Gitelman sendromu, vücutta iyon dengesizliğine neden olan nadir bir genetik böbrek hastalığı
  • Liddle sendromu, kan basıncında ve hipokalemide artışa neden olan nadir bir hastalık
  • Cushing sendromu, uzun süre kortizole maruz kalma nedeniyle nadir görülen bir durumdur
  • Doğal meyan kökü ve tütün çiğneme
  • Potasyumu tüketen diüretik ilaçlar
  • Uzun süreli müshil kullanımı
  • Yüksek doz penisilin
  • Magnezyum eksikliği
  • Böbrek üstü bezi sorunları
  • Yetersiz beslenme
  • Zayıf emilim
  • Hipertiroidizm
  • Koah ve astım tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar
  • Baryum zehirlenmesi
  • Alkol
  • Sigara
  • Kalıtım

Potasyum düşüklüğü nasıl tedavi edilir.

Potasyum seviyesindeki küçük farklar beslenme ile giderilebilir. Ancak düşüş fazlaysa potasyum takviyelerinden ve iğnelerinden yararlanılabilir.

Potasyum seviyenizi takviyeler ile arttırabilirsiniz. Potasyum takviyelerinin çoğu ağızdan alınır. Bazı durumlarda potasyumun enjekte edilmesi gerekir:

  • Potasyum seviyeniz tehlikeli derecede düşükse
  • Aldığınız takviyeler potasyum seviyesini yükseltmede yetersiz kalıyorsa
  • Potasyum düşüklüğü kalp ritmini etkiliyorsa

tedavi için doktorlar görüşmek ve potasyum seviyesinini belirlenmesi gerekir.

Potasyum yüksekliği

Potasyum yüksekliği tıpkı eksikliği gibi sağlık üzerinde olumsuz etkilere sahiptir. Normalde böbrekler vücuttaki fazlalık potasyumu dışarı atarak dengenin korunmasını sağlar. Ancak bir çok nedenden dolayı kandaki potasyum seviyesi yükselebilir ve bu duruma hiperkalemia yada kanda potasyum yüksekliği denir.

Ortalama litrede 3.6-5.2 milimol normal olarak kabul edilir. Litrede 5.5 milimol potasyum oldukça yüksek bir değerdir. 6 milimol ve üzerinde hayati tehlike oluşur.

Potasyum yüksekliği ölüm

Potasyum yüksekliği teşhisi ( hiperkalemia ) konulan çoğu kişide orta derece potasyum yüksekliği vardır. Ancak orta derecedeki hiperkalemia tedavi edilmeli ve ilerlemesi engellenmelidir. Kanda aşırı derece potasyum yükselmesi kalp durması ve ölüme neden olabilir. Tedavi edilmeyen veya fark edilmeyen hiperkalemia yüksek ölüm oranına sahiptir.

Potasyum yüksekliği nedenleri

Kanda potasyum neden yükselir sorusunun bir çok cevabı olabilir. Bazı sağlık sorunları ve ilaçlar kanda potasyum yüksekliğine sebep olabilir.

Böbrek yetmezliği

Böbrek yetmezliği kanda potasyum yüksekliğinin en yaygın nedenidir. Böbrekler düzgün çalışmadığında potasyum fazlalığı vücuttan atılamaz ve potasyum birikmesine neden olur.

Diğer sağlık sorunları

Potasyum yüksekliğine neden olan diğer sağlık sorunları :

  • Susuzluk
  • Tip 1 diyabet
  • Addison hastalığı
  • İç kanama

ilaçlar

Kemoterapi ilaçları gibi bazı ilaçlar potasyum yüksekliğine neden olabilir.

Takviyeler

Aşırı dozda potasyum takviyesi almak potasyum yüksekliğine neden olur.

Alkol ve uyuşturucu kullanımı

Aşırı miktarda alkol ve uyuşturucu kullanımı kasların bozulmasına neden olur. Bu bozulma yüksek oranda potasyumun kaslardan salınarak kana karışmasına ve kanda potasyum yüksekliğine neden olur.

Travma

Bazı travmalar potasyum yüksekliğine neden olur. Bu durumda hücrelerdeki potasyum kana karışarak potasyum seviyesi artar. Geniş bölgeleri etkileyen yanma ve ezilmeler bu etkilere neden olabilir.

Potasyum yüksekliği belirtileri

Potasyum yüksekliği belirtileri kanınızdaki mineralin seviyesine göre değişebilir. Potasyum seviyesi herhangi bir yan etki gösterecek kadar yüksek olmayabilir. Ancak potasyum seviyesi yan etki gösterecek kadar artması durumunda şu belirtiler görülebilir :

  • Yorgunluk veya güçsüzlük
  • Uyuşukluk veya karıncalanma hissi
  • Mide bulantısı ya da kusma
  • Nefes alma zorluğu
  • Göğüs ağrısı
  • Çarpıntı veya düzensiz kalp atışı

İleri derecedeki vak’alarda felç yada kalp yetmezliği ile sonuçlanabilir.

Potasyum yüksekliği kalp yetmezliği

Potasyum yüksekliği kalp yetmezliğine sebep olabilir. Potasyum , başta kalp kasları olmak üzere vücutta hücrelerin normal fonksiyonları için önemli bir mineraldir. Normal seviyenin üzerindeki potasyum kalp kaslarına giden elektrik sinyallerinin bozulmasına neden olur. Bu durum aritmi , kalp atışlarının yavaşlaması yada durmasına neden olabilir. Bu durumda potasyum yüksekliği ölüm nedeni olabilir.

Potasyum yüksekliğinin tedavisinde ilaçlar , hemodiyaliz kullanılabilir.

Potasyum normal değeri

Günlük potasyum ihtiyacı sağlık durumu , etnik köken ve aktivite durumuna gibi birkaç faktöre bağlı olarak değişir. Potasyum normal değeri günlük 3500-4700 mg arsında değişmektedir.

Potasyum normal değeri litrede 3.6-5.2 milimol normal olarak kabul edilir.

Ortalama olarak günlük potasyum ihtiyacı tablodan belirlenebilir.

Yaş Erkek Kadın Hamilelik Emzirme
1-3 yaş 3000 mg 3000 mg
4-8 yaş 3800 mg 3800 mg
9-13 yaş 4500 mg 4500 mg
14-18 yaş 4700 mg 4700 mg 4700 mg 5100 mg
19-50 yaş 4700 mg 4700 mg 4700 mg 5100 mg
51+ 4700 mg 4700 mg

Günde 4700 mg dan fazla potasyum tüketiminin sağlık açısında bir yararı tespit edilememişyir.

Ancak bazı insanlar önerilen miktardan daha fazla potasyuma ihtiyaç duyar. Bunlar :

  • Atletler : Uzun ve yoğun egzersiz yapan atletlerde terlemeye bağlı olarak potasyum kaybı oluşabilir. Ayrıca aşırı terleme hastalığı olanlar sorun yaşayabilir. Bu nedenle normal değerlerin üzerinde potasyum a ihtiyaç duyarlar.
  • Risk grupları : Yüksek tansiyon , böbrek taşı , felç ve osteoporoz riski taşıyan insanlarda günlük en az 4700 mg tüketmelerinde fayda vardır. (doktorunuza danışmadan tüketmeyiniz.)
  • Araştırmalara göre günlük potasyum tüketimini arttırmak tuz hassasiyetini azaltabilir. Bu durum belirli ırklarda , özellikle afrikalılarda görülür.

Potasyum içeren besinler

Günlük tükettiğimiz bir çok ürün potasyum içermektedir. Yüksek potasyum içeren gıdaların listede mevcuttur. Eğer potasyum seviyenizi arttırmak istiyorsanız listedeki gıdaları daha fazla tüketebilirsiniz.

Kaynak 100 gramındaki potasyum miktarı (mg) Günlük ihtiyacın %
1 Antep fıstığı 1025 22
2 Domates salçası 1014 21
3 Kabak çekirdeği 809 17
4 Keten tohumu 813 17
5 Bitter çikolata (%85 kakao) 765 16
6 Fındık 762 16
7 Yer fıstığı 744 16
8 Badem 733 15
9 Kaju 660 14
10 Ispanak 558 12

Potasyum içeren meyveler

Sıra Kaynak 100 gramındaki potasyum miktarı (mg) Günlük ihtiyacın %
1 Avakado 485 10
2 Guava 417 9
3 Muz 358 7
4 Kivi 312 6
5 Kavun 267 5
6 Nar 236 5
7 Kayısı 259 5
8 Kiraz 222 4
9 Portakal 181 3
10 Liçi (karal meyvesi) 177 3
Potasyum düşüklüğü , potasyumun faydaları , potasyum eksikliği , potasyum fazlalığı
potasyum düşüklüğü

Kaynaklar : 1 , 2 , 3

Related Posts